Nhà rông của người ê đê

     

Vùng khu đất Tây Nguyên hùng vĩ hiện còn cất giữ nhiều nét trẻ đẹp văn hóa rực rỡ của các dân tộc, trong những số đó có bạn Ê Đê. Một trong những nét văn hóa đặc sắc phải kể tới là phong cách thiết kế nhà dài, sinh hoạt đó chứa đựng một sự huyền bí, chân thành và ý nghĩa sâu sắc đẹp về dòng cầu thang được điêu khắc họa máu “đôi bầu vú”, “vầng trăng khuyết”.

Bạn đang xem: Nhà rông của người ê đê


*
Nhà nhiều năm là loài kiến trúc đặc trưng của đồng bào dân tộc bản địa Ê Đê

Kiến trúc thể hiện quyền lực của phụ nữ

Ở địa điểm núi rừng Tây Nguyên, rất nhiều ngôi nhà được dựng lên tất cả chiều dài và chiều rộng lớn gấp các lần chiếc thuyền, bao gồm sàn cao nhằm tránh thú dữ với đề chống thiên tai bạn hữu lụt hằng năm, đồng thời thuận tiện cho sống văn hóa.

Kiến trúc khu nhà ở dài truyền thốngÊ Đêcó những đặc trưng cơ bản như hai vách dọc thẳng theo như hình dạng bên trên rộng bên dưới hẹp. Nhị đầu mái nhô ra như mũi thuyền. Nhị cột nhà bao gồm phía trước hiên được đụng khắc những hình ảnh cặp ngà voi, vầng trăng khuyết, con rùa, nhỏ kỳ đà và những hoa văn khác nối liền với phiên bản sắc văn hóa mẫu hệ.

Ở TP. Buôn Ma Thuột (Đăk Lăk), buôn Ako Dhông hiện nay là buôn còn lưu lại giữ những kiến trúc, văn hóa mang đậm nét truyền thống cuội nguồn của người Ê Đê. Đây cũng chính là buôn còn giữ lại được quy hoạch không gian và phong cách xây dựng nhà lâu năm Ê Đê tồn tại hàng trăm năm qua.

Điểm đặc biệt của phong cách thiết kế nhà dài, phải nói tới là chiếc cầu thang dùng để trên xuống. Trong những nhà nhiều năm Ê Đê thường sẽ có từ 2 mang đến 3 cầu thang, một chiếc đặt ở cửa ngõ sau, 1 đến 2 cái đặt ở cửa trước. Người làm gỗ Ưu tú Ama H Loan, tín đồ trong buôn Ako Dhông mách với bọn chúng tôi, khi bước lên trên cầu thang vào trong nhà dài, yêu cầu vịn vào “đôi bầu vú” được điêu khắc sâu sắc trên đầu trên cầu thang. Đây là một hành động coi trọng văn hóa Ê Đê, bởi họa huyết này được xem như là biểu trưng của quyền lực tối cao người phụ nữ, nét uy quyền trong văn hóa mẫu hệ của bạn Ê Đê. Đồng thời, cũng muốn nhắc nhở mọi fan phải nhớ mang đến công lao của các người thanh nữ đã đang với sẽ là lao động chính trong nhà. Bên trên đôi thai vú là biểu tượng vầng trăng khuyết, biểu trưng cho ước mơ thịnh vượng, no đủ.

Vầng trăng khuyết là vấn đề bắt đầu, đi qua ngày tháng dần dần tròn đầy với sáng rực rỡ, như con người có thể đạt được điều mình mong ước, ngày càng khấm khá, giàu có, đủ đầy hơn. Nhì họa ngày tiết này cũng là biểu tượng của sự phong phú và quyền quý. Xưa kia, chỉ số đông gia đình, mẫu họ nhiều có, quyền quý và có tiếng vào buôn new làm cầu thang tất cả khắc hoa văn này. Cùng ở mỗi buôn xã cũng chỉ vài gia đình sở hữu các cái cầu thang như thế.

Xem thêm: Những Tài Năng Trẻ Của Bóng Đá The Gioi, Top 10 Sao Trẻ Của Bóng Đá Thế Giới


*
Già Ama H Loan reviews các hình tượng cầu thang nhà dài của fan Ê Đê

Cầu thang quý đón khách

Theo già xóm Y Yơh Niê (buôn Kmrơng Prong B, Ea Tu, TP. Buôn Ma Thuột), cầu thang nhà dài Ê Đê cũng đều có 2 loại, một loại là cầu thang tròn, cần sử dụng thân cây mộc nguyên khối đục những bậc thang, hay được dùng làm lan can phụ đặt ở cửa phía đằng sau hay đặt một mặt ở phía trước, cạnh bậc thang chính. Một các loại là lan can dẹt, thường có chiều rộng lớn từ 0,8 - 1m, độ cao gần 2m, và có 5 - 7 chỗ lên xuống (theo ý niệm của tín đồ Ê Đê, số lẻ là số sinh, số may mắn, số vạc triển).

Cầu thang dẹt đặt phía trước nhà, thường được thiết kế bằng mộc quý, phía đầu trên được đục hình dáng cong vơi như mũi thuyền. Cầu thang có chân thành và ý nghĩa rất quan trọng đặc biệt và rất linh với bạn Ê Đê, vì chưng đó là nơi thứ nhất phải bước đi để vào trong nhà.

Ở một số gia đình, chiếc cầu thang dẹt được va khắc tỉ mỉ đầy đủ họa huyết như vầng trăng khuyết, 2 thai vú, bé rùa giỏi ngôi sao. đa số người gọi đây là “cầu thang cái”, tách biệt với “cầu thang đực”, cơ mà theo nghệ nhân Ưu tú Ama H Loan và không ít người dân già ở các buôn làng, tín đồ Ê Đê không có khái niệm “cầu thang đực”, “cầu thang cái” hay “cầu thang cha”, “cầu thang mẹ” mà lại chỉ tất cả cầu thang dẹt và lan can tròn.

Già xóm Y Yơh kể, fan Ê Đê xưa theo tín ngưỡng nhiều thần, vạn vật hữu linh, rừng cây cũng đều có thần cai quản. Vì chưng đó, để lựa chọn được cây gỗ xuất sắc làm cầu thang, trước lúc đi rước gỗ, gia chủ phải có tác dụng lễ cúng ở nhà và tiếp nối là lễ thờ trước cây gỗ phệ đã chọn để xin phép được với cây gỗ kia về nhà. Gần như cây mộc này khi làm mong thang bắt đầu được bền chắc, không bị mối mọt, mục ruỗng. Lễ đồ trong lễ cúng thường là một trong những con con kê và một ché rượu.


“Toàn tỉnh giấc Đăk Lăk hiện thời còn khoảng hơn 5.600 căn nhà dài truyền thống của bạn Ê Đê. Tỉnh Đăk Lăk đã và đang có nghị quyết về bảo đảm và vạc huy giá bán trị văn hóa truyền thống cồng chiêng; trong những số đó có tuyên truyền, bảo tồn văn hóa nhà dài”. Ông Đặng Gia Duẩn, phó tổng giám đốc Sở Văn hóa, thể dục và du ngoạn Đăk Lăk cho biết.


Sau lễ cúng, gia chủ được phép bắt tay vào làm ước thang. Mộc nhân làm lan can cũng nên lựa tín đồ khéo léo, sâu sắc và cẩn thận, bao gồm như vậy mẫu cầu thang bắt đầu đẹp, những bậc thang đều, thẳng, tất cả độ cao vừa đề nghị với ngôi nhà. Đặc biệt, hình đôi thai vú yêu cầu tròn trĩnh, cân xứng với nhau, vầng trăng khuyết được đặt cân nặng đối, ở trung tâm phía bên trên đôi thai vú.

Để làm hoàn chỉnh chiếc ước thang, nên mất từ 3 mang đến 10 ngày, phụ thuộc vào từng nghệ nhân với sự phức tạp trong khắc họa đưa ra tiết. Khi bậc thang đã hoàn chỉnh, tín đồ Ê Đê một đợt nữa làm lễ cúng, report việc loại cầu thang đang hoàn tất và xin phép được gác lên sàn nhà để mang vào sử dụng.

Trong quy trình sử dụng, nếu bậc thang bị lỗi hỏng, cũ mục thì gia chủ cũng không được tự ý núm mà đề nghị nhân một dịp sệt biệt, khi gia đình tổ chức lễ cúng với loài vật hiến sinh là con heo, trườn hoặc trâu thì mới có thể đồng thời tiến hành xin phép để gia công cầu thang mới.